Your cart

We Are Waiting For You

Faculty of Health Studies, Bardakdžije 1, 71000 Sarajevo, Bosnia & Herzegovina

  • 0
    Days
  • 0
    Hours
  • 00
    Minutes
  • 00
    Seconds

Announcements

18 Oct 2026

Mediha Muslić Musić – ZNAČAJ EDUKACIJE U UNAPREĐENJU RADIOLOŠKE ZAŠTITE

ZNAČAJ EDUKACIJE U UNAPREĐENJU RADIOLOŠKE ZAŠTITE

Mediha Muslić-Musić 1, Arzija Pašalić1, Adnan Šehić1, Fuad Julardžija1

1 Univerziteta u Sarajevu -Fakultet zdravstvenih studija, Sarajevo, Bosna i Hercegovina

*Dopisni autor: Mediha Muslić-Musić, medihamuslic.music@fzs.unsa.ba

DOI: https://doi.org/10.17532/cort.2026.1.16

Uvod: Radiološki odjeli koriste nekoliko dijagnostičkih modaliteta snimanja s jonizirajućim zračenjem u dijagnostičke svrhe. Najčešći izvori jonizirajućeg zračenja su radiografija, kompjuterizirana tomografija, mamografija, i angiografija. Iako su doze jonizirajućeg zračenja koje se koriste relativno niske, s rastućim brojem populacije izložene zračenju više puta tokom života, svako nepotrebno snimanje moglo bi dovesti do zdravstvenih problema u budućnosti. Poslednjih godina, broj radioloških snimanja za dijagnostičke i terapijske procedure znatno se povećao.

Cilj: Na osnovu dostupne literature, analizirati značaj edukacije pacijenata i zdravstvenih profesionalaca o rizicima jonizujućeg zračenja i zaštitnim mjerama tokom radioloških pregleda, s ciljem unapređenja sigurnosne prakse i smanjenja nepotrebnog izlaganja zračenju.

Materijal i metode rada: Provedena je analitička studija pregledom dostupne naučne literature u relevantnim bazama podataka (PubMed, Medline i Google Scholar), upotrebom ključnih riječi “Radiation protection”, “ALARA”, “Ionizing radiation”.

Rezultati: Nedostatak edukacije pacijenata o jonizirajućem zračenju proizilazi iz nedovoljne komunikacije od strane zdravstvenih radnika i nedostatka sveobuhvatnih informacija o rizicima i koristima radiološkog snimanja. U više od 70% slučajeva pacijenti ne dobiju informacije o rizicima prije pregleda, a 74,7% nikada nije razgovaralo sa ljekarom o rizicima zračenja. Čak 44% ispitanika zdravstvenih radnika pogrešno smatra da magnetna rezonanca i ultrazvuk emituju jonizirajuće zračenje. Velika većina pacijenata (84,7%) smatra da bi informacija o primljenoj dozi trebala biti obavezan dio medicinskog izvještaja. U opštoj populaciji samo 9,2% ispitanika ima dobro znanje o jonizirajućem zračenju.

Zaključak: Potrebno je provoditi više programa podizanja svijesti kako bi se unaprijedila edukacija pacijenata i zdravstvenih radnika o rizicima jonizujućeg zračenja i mjerama zaštite, te time smanjilo nepotrebno izlaganje i poboljšala sigurnost u radiološkoj praksi.

Ključne riječi: radiation protection, ALARA, ionizing radiation.

18 Oct 2026

Zerina Pojskić – KOMPARACIJA MAMOGRAFIJE I ULTRAZVUKA U PREOPERATIVNOJ PROCJENI SUSPEKTNIH LEZIJA DOJKE

KOMPARACIJA MAMOGRAFIJE I ULTRAZVUKA U PREOPERATIVNOJ PROCJENI SUSPEKTNIH LEZIJA DOJKE

Zerina Pojskić Čolaković1, Sabina Prevljak2

1Kantonalna bolnica Zenica, Odjel za onkologiju i radioterapiju, Odsjek za radioterapiju

2Klinički centar Univerziteta u Sarajevu

*Dopisni autor: Zerina Pojskić Čolaković, zerinapojskic10@yahoo.com DOI: https://doi.org/10.17532/cort.2026.1.15

Uvod: Karcinom dojke predstavlja najčešći maligni tumor kod žena te značajan javnozdravstveni problem. Pravovremena i tačna dijagnostika ima ključnu ulogu u planiranju optimalnog terapijskog pristupa. Mamografija i ultrazvuk su osnovne slikovne metode u dijagnostici i preoperativnoj procjeni suspektnih lezija dojke.

Cilj: Cilj istraživanja bio je uporediti dijagnostičku vrijednost mamografije i ultrazvuka u preoperativnoj procjeni suspektnih lezija dojke te procijeniti njihovu ulogu u odnosu na patohistološki nalaz.

Materijal i metode: Istraživanje je provedeno kao retrospektivna studija koja je obuhvatila pacijentice sa suspektnim lezijama dojke kod kojih su urađeni mamografski i ultrazvučni pregledi, uz patohistološku verifikaciju. Nalazi su analizirani prema BI-RADS klasifikaciji. Rezultati: Mamografija je pokazala značajnu ulogu u detekciji mikrokalcifikacija i lezija kod žena starije životne dobi, dok je ultrazvuk bio osjetljiviji u procjeni solidnih lezija, gustoće dojke i aksilarnih limfnih čvorova. Kombinovana primjena obje metode povećava dijagnostičku tačnost.

Zaključak: Mamografija i ultrazvuk su komplementarne metode u preoperativnoj procjeni suspektnih lezija dojke. Njihova kombinovana upotreba omogućava precizniju dijagnostiku i kvalitetnije planiranje liječenja.

Ključne riječi: karcinom dojke, mamografija, ultrazvuk, BI-RADS, preoperativna procjena

18 Oct 2026

Faris Zukić – FUNKCIONALNA MAGNETNA REZONANCA MOZGA

FUNKCIONALNA MAGNETNA REZONANCA MOZGA

Lejla Selimović1, Nerina Muratović1, Mirnes Muzur1, Faris Zukić1

1Univerzitet u Sarajevu – Fakultet zdravstvenih studija, Sarajevo, Bosna i Hercegovina

*Dopisni autor: Lejla Selimović

DOI: https://doi.org/10.17532/cort.2026.1.14

Uvod i cilj: Funkcionalna magnetna rezonanca (fMRI) predstavlja neinvazivnu i potpuno sigurnu dijagnostičku metodu bez upotrebe jonizirajućeg zračenja, koja omogućava mapiranje funkcionalnih regija i neuronskih krugova u mozgu. Cilj ovog izlaganja jeste pojasniti osnovne fizikalne i neurovaskularne principe fMRI tehnologije, uočiti ključne razlike u odnosu na konvencionalni strukturni MR, te prikazati njenu kliničku i istraživačku primjenu.

Metode i fizikalno-hemodinamska osnova: Za razliku od strukturnog MR-a koji prikazuje statičku anatomiju i morfologiju tkiva (T1 i T2 sekvence), fMRI prati dinamičke hemodinamske procese. Osnova fMRI signala temelji se na BOLD kontrastu (Blood Oxygenation Level Dependent). Neurovaskularno sprezanje povezuje neuronsku aktivnost s lokalnim promjenama u protoku krvi, volumenu i omjeru oksigeniranog i deoksigeniranog hemoglobina. Kriva hemodinamske funkcije pokazuje karakteristično kašnjenje s vrhuncem BOLD signala približno 5 sekundi nakon primjene stimulusa. U radu su obuhvaćena dva osnovna pristupa snimanju: fMRI zasnovana na zadatku (Task-based fMRI – tbfMRI), koja omogućava preciznu lokalizaciju aktiviranog korteksa tokom specifičnih podražaja, te fMRI u mirovanju (Resting-state fMRI – rsfMRI), koja mjeri intrinzičnu konektivnost i spontanu sinhronizaciju moždanih hemisfera bez spoljašnje stimulacije.

Rezultati i klinička primjena: Praktična vrijednost fMRI-ja ogleda se u preciznom somatotropnom mapiranju motornog korteksa (precentralni girus) i detekciji jezičkih mreža (Brokina i Wernickeova zona), što pruža ključne preoperativne informacije neurohirurzima za očuvanje elokventnih zona mozga. Pored toga, fMRI omogućava detaljnu analizu složenih kognitivnih sistema, uključujući sistem pažnje (dorzalni i ventralni frontoparietalni korteks), mrežu pamćenja (medijalni temporalni režanj i hipokampus) te izvršnu kontrolu (dorzolateralni prefrontalni korteks). Metoda pruža uvid u procese neuroplastičnosti i funkcionalne reorganizacije mozga, čime omogućava dugoročno praćenje oporavka i evaluaciju efikasnosti neurorehabilitacije nakon moždanog udara ili povreda.

Zaključak: Funkcionalna magnetna rezonanca neizostavan je alat savremene neuroradiologije koji premošćuje jaz između anatomije i funkcije. Vizualizacija integriranih moždanih mreža potvrđuje da niti jedan dio uma ne djeluje izolirano, čime fMRI postavlja temelj za sigurnije hirurške zahvate i dublje razumijevanje moždane dinamike.

Ključne riječi: funkcionalna magnetna rezonanca, BOLD signal, neurovaskularno sprezanje, tbfMRI, rsfMRI, neuroplastičnost

18 Oct 2026

Dženisa Čolić – PRIMJENA SEMIKVANTITATIVNE METODE U ANALIZI DINAMSKE SCINTIGRAFIJE PLJUVAČNIH ŽLIJEZDA

PRIMJENA SEMIKVANTITATIVNE METODE U ANALIZI DINAMSKE SCINTIGRAFIJE PLJUVAČNIH ŽLIJEZDA

Dženisa Čolić1, Nusret Salkica2, Fuad Julardžija1

1Univerzitet u Sarajevu – Fakultet zdravstvenih studija, Sarajevo, Bosna i Hercegovina

2Klinika za nuklearnu medicinu, Klinički centar Univerziteta u Sarajevu *Dopisni autor: Dženisa Čolić, dzenisa.colic@fzs.unsa.ba

DOI: https://doi.org/10.17532/cort.2026.1.13

Uvod: Semikvantitativna metoda u nuklearnoj medicini predstavlja metodu koja kombinuje vizuelnu procjenu scintigrafskih snimaka sa numeričkim parametrima izvedenim iz definisanih regija od interesa. Za razliku od kvalitativnih metoda, ova metoda uvodi objektivne, reproducibilne mjere koje smanjuju varijabilnost i povećavaju dijagnostičku tačnost analizom krivulja vremenske aktivnosti i jačine signala.

Cilj: Komparirati vrijednost jačine signala i krivulje vremenske aktivnosti sa kliničkim nalazom ljekara specijaliste, te ispitati dijagnostičku vrijednost u razlikovanju uredne funkcije od hipofunkcije pljuvačnih žlijezda.

Metode: Istraživanje je obuhvatilo 10 pacijenata (70% žena, 30% muškarci; prosječna dob 44,7± 12,3 godina) koji su obavili dinamsku scintigrafiju pljuvačnih žlijezda na uređaju SPECT/CT Discovery 670 NM/CT. Obrada scintigrama provedena je na Xeleris Workstation. Statistička analiza uključivala je Mann-Whitney U test, Fisherov egzaktni test i ROC analizu (IBM SPSS Statistics).

Rezultati: Pacijenti s urednim nalazom imali su statistički značajno višu jačinu signala parotidnih žlijezda u poređenju s pacijentima s hipofunkcijom (p=0,032). ROC analizom utvrđena je odlična dijagnostička moć jačine signala parotidnih žlijezda (AUC=0,920) i obje grupe žlijezda (AUC=0,920), te dobra dijagnostička moć za submandibularne žlijezde (AUC=0,840). Vizuelnom analizom krivulja vremenske aktivnosti potvrđena je statistički značajna korelacija odgovora submandibularnih žlijezda na stimulans s kliničkim nalazom ljekara (p=0,048).

Zaključak: Semikvantitativna metoda u analizi dinamske scintigrafije pljuvačnih žljezda pokazuje dobru do odličnu korelaciju sa standardnim kliničkim nalazom ljekara specijaliste. Rezultati podržavaju klinički značaj semikvantitativne metode u dijagnostici hipofunkcije pljuvačnih žlijezda, naročito u slučaju Sjogrenovog sindroma.

Ključne riječi: scintigrafija pljuvačnih žlijezda, semikvantitativna metoda, Sjogrenov sindrom, jačina signala, TAC krivulja